3 Tips hoe je rituelen positief kunt inzetten in je organisatie

Omdat ik vandaag jarig ben (hoera!): over rituelen gesproken…

rituelen in organisaties

Zo een verjaardag is nou bij uitsteek een goed voorbeeld voor rituelen. Waarschijnlijk sta je er weinig bij stil: de Nederlandse verjaardag verloopt volgens een vast draaiboek: bijvoorbeeld is het vrij duidelijk wie je hoort uit te nodigen: namelijk familie en eventueel vrienden. Ook is er een volgorde van wat je te eten en te drinken aanbiedt: eerst koffie/thee en één stuk gebak, daarna een borrel/drankje en een hapje. Bij binnenkomst feliciteer je iederéén met de jarige door een hand te geven en/of te zoenen. In 9 van de 10 gevallen heb je dan langs een kring van stoelen gelopen. Er is een “common sense” over op welk tijdstip zo een verjaardag hoort te beginnen en ook weer eindigt. Het geven van cadeautjes, ophangen van slingers en het zingen van hét lied maken het ritueel compleet.

 

Het voordeel van rituelen is evident:

Iedereen (die bij de gemeenschap hoort) weet wat hij/zij moet doen. Dat is enorm efficiënt. Je hoeft dus niet veel te communiceren en bent toch gemakkelijk op elkaar afgestemd. Dat geeft een prettig gevoel en kost weinig energie. Doordat je de ervaring samen met een groep mensen deelt (de ingewijden), schept het ook een onderlinge band.

 

En daarmee kun je ook gemakkelijk de nadelen van een ritueel beschrijven: als je de regels niet kent, weet je niet wat je moet doen. Je valt buiten de boot. Ook kun je dingen “verkeerd” doen. Je kunt je buitengesloten voelen. En als je het een keer anders wilt aanpakken, stel je vast dat de gemeenschap aan de traditie gaat vasthouden: “Zo doen wij dat hier.”

 

Elke gemeenschap, elke cultuur, elk land, kent zijn eigen rituelen en tradities

Natuurlijk geldt dit ook voor organisatieculturen. Het volgende lijstje (Is lijstjes maken een ritueel? ;-)) met een opsomming van “de 100 belangrijkste Nederlandse rituelen” heb ik op internet gevonden. Omdat het zeker niet volledig is, zal niet iedereen alles als gangbaar ritueel herkennen. Zelf mis ik fietsen en kamperen op de lijst ;-). Wat mis jij?

 

  1. Pakjesavond, Sinterklaas
  2. Kerstboom zetten, Kerstmis
  3. Vrijmarkt, Koninginnedag
  4. Oliebollen, Oud en Nieuw
  5. Eieren, kleuren Pasen
  6. Raad van Elf, Carnaval
  7. Beschuit met muisjes, Geboorte
  8. Kaarsjes uitblazen, Verjaardag
  9. Sint-Maartenzingen
  10. Haring happen
  11. Luilak, Pinksteren
  12. Stamppot eten
  13. 4 & 5 mei vieren
  14. Suikerfeest, Ramadan
  15. Abraham zien
  16. Moederdag, Vaderdag
  17. Driekoningenzingen
  18. Palmpaasoptocht
  19. Schaatsen en IJspret
  20. Kermis
  21. Naar de markt
  22. Erwtensoep
  23. Drop
  24. Speculaas
  25. Biertje drinken
  26. 1 aprilgrap
  27. Dauwtrappen Hemelvaart
  28. Nederlandse taal en Dialect
  29. Naar de kerk gaan
  30. Circus
  31. Koffiedrinken
  32. Gilden
  33. Oranje versieren, Voetbal
  34. Fietscultuur
  35. Ringen wisselen, Huwelijk
  36. Prinsjesdag
  37. Klederdracht
  38. Samen naar de kroeg
  39. Peperkoek
  40. Draaksteken Beesel
  41. Sunderklaas Waddeneilanden
  42. Valkerij
  43. Reuzencultuur
  44. Valentijnsdag
  45. Hard werken
  46. Pannenkoeken
  47. Kolven
  48. Kaas
  49. Allerzielen
  50. Fierljeppen
  51. Op vakantie gaan
  52. Elfstedentocht
  53. Broodje Pom
  54. Meidenmarkt Schoorl
  55. Carbidschieten
  56. E-mails lezen
  57. Verhalen vertellen
  58. Keti Koti
  59. Bloemen- en fruitcorso
  60. Offerfeest
  61. Mariaverering
  62. Jenever
  63. Shantykoren
  64. Midwinterhoorn blazen
  65. Vrijgezellenavond
  66. Kaatsen Friesland
  67. Bidden voor het eten
  68. Kaarsje aansteken bij een heilige
  69. Chinees drakenfeest
  70. Holi en Phagwa
  71. Frietje met …
  72. Klootschieten
  73. Zuinig zijn
  74. Besnijdenis jongens
  75. Nijmeegse vierdaagse
  76. Spelletjes spelen
  77. Thuis opbaren, Dood
  78. Spreekwoorden
  79. Draaiorgelmuziek
  80. Filerijden
  81. Beugelen
  82. Processies
  83. Hagelslag
  84. Passiespelen Tegelen
  85. Limburgse vlaai
  86. Vee- en paardenmarkten
  87. Jom Kippoer
  88. Rouwmonumenten langs de weg
  89. Islamitisch Nieuwjaar
  90. Nasi Bami
  91. Warme chocolademelk
  92. Volksdans
  93. Dierendag
  94. Maria biscuit
  95. Gay Parade
  96. Bijgeloof
  97. Grote schoonmaak
  98. Eerste Communie
  99. Rosj Hasjana en Divali
  100. 8 Uurjournaal kijken

 

 

Hoe kun je de voordelen van een ritueel (efficiënt, prettig gevoel, kost weinig energie en schept een onderlinge band) in een organisatiecontext benutten?

 

 

Als Profile Dynamics consulent werk ik veel met drijfveeranalyses in organisaties. Eén van de zeven waardesystemen van de Profile Dynamics analyse (PD) is het paarse waardesysteem. Paars staat voor verbinding, cohesie, loyaliteit en veiligheid. In deze context zijn tradities en rituelen instrumenten die door mensen met een paarse drijfveer omarmd worden. “Met elkaar houden we ons staande” is een belangrijke houding van een paars getinte organisatiecultuur. Familiebedrijven zijn bij uitsteek een voorbeeld hiervan: Men is gehecht aan het oude vertrouwde, het bedrijf ontleend zijn bestaansrecht aan een traditioneel kwaliteitsproduct en in bedrijfsvoering en manier van doen is in de loop der tijd zo min mogelijk veranderd.

 

“De Nederlandse familie” (het koningshuis) is een ander goed voorbeeld om de essentie van het paarse waardesysteem te illustreren: loyaliteit, ‘vaste momenten’, rituelen, eer en traditie staan hoog in het vaandel. Daarnaast is men trots op hetgeen bereikt is vanuit het verleden. Mensen met een voorkeur voor het paarse waardesysteem gaat om het totaal en daarmee is er minder behoefte om zich als individu te doen gelden. Tenslotte wemelt van de ‘ongeschreven regels’.

 

organisaties en tradities

 

Hier mijn drie tips over hoe je rituelen positief kunt inzetten in je organisatie:

 

  • Zet bewust rituelen die zich in het verleden bewezen hebben in als er roerige tijden zijn in je organisatie (veranderprocessen, verbouwingen, verhuizingen, reorganisaties). Door stil te staan bij het verleden en wat de organisatie tot nu toe bereikt heeft, zorg je voor vertrouwen in de toekomst. Door gezamenlijk deel te nemen aan een ritueel ontstaat cohesie en meer veiligheid. Ook kun je nieuwe rituelen (laten) bedenken en invoeren die de gewenste verandering ondersteunen. Wees je wel bewust van, dat het invoeren van nieuwe rituelen tijd kost en volharding.

 

  • Als je organisatie vooral in de toekomst leeft en de heersende cultuur gericht is op innovatie, verandering en creatieve denkkracht, probeer dan middels een ritueel aandacht te besteden aan het nu en aan behaalde successen in het verleden. Organisaties die vooral op morgen gericht zijn, vergeten vaak te evalueren en van het verleden te leren. Rituelen kunnen hierbij helpen.

 

  • Is je organisatie nog jong, heb je een nieuwe afdeling of een nieuw team? Gebruik dan de kracht van vast momenten om voor een sfeer te zorgen van geborgenheid, vertrouwen en trots op de organisatie.

 

Wil je meer weten over het inzetten van rituelen in je organisatie of over Profile Dynamics? Bel me of stuur me een e-mail.

 

Groeten van de jarige Job,

 

Reageren is niet mogelijk